Edukasyong Kolonyal: Sanhi at Bunga ng Mahabang Pagkaalipin; Ang Pagsusuri

Ang mga pinagmulan ng mga bagay ay mahalaga. Mahalagang malaman natin ang naging sanhi ng mga bagay na mayroon tayo ngayon at kahit ang pagsisimula ng edukasyong kolonyal at dapat nating makita. Sa inilahad ni Bienvinido Lumbera, tayo ay inimulat hindi lang sa nakaraan ngunit pati sa katotohanan na tayo ay may ideolohismo na ng mga Amerikano. Noong tayo ay sinakop, binilog na ang mga Pilipino ang paraan ng ating pag-iisip. Hindi lang noon ngunit hanggang ngayon ay nakaukit parin sa ating pamumuhay ang naging bunga ng kanilang inukit sa utak ng mamamayan ng Pilipinas. Sa tulong ng kaniyang akda, nalaman ko kung gaano ako at ng aking pamilya at aking mga kakilala naapektuhan sa mga itunuro nila noong pananahon ng kanilang pananakop.

Habang inisisiswalat sa klase ang totoong mensahe ng akda, naalala ko ang panahon noong ako ay magaaral ng grade school. Ako ay nagaral sa isang Catholic school. Isang guro ng siyensya ang nagalit sa buong klase dahil halos lahat sa amin ay bagsak sa pagsusulit. Bilang isang guro, nais niya malaman kung ano ang problema at bakit marami sa amin ang bagsak. Marahil ayaw niyang malaman ng ibang guro na baka kasalanan ito kung paano niya naituturo ang kanyang mga aralin kaya gusto niya siguro ito iayos. Hindi ko na matandaan yung mga sumunod na nagyari ngunit nagkaroon siya ng konklusyon na hindi raw namin siya naintindihan dahil hindi kami marunong sa Ingles. Nanakot siya sa amin na mga bata pa lamang na papagalitan niya ang aming guro sa Ingles upang kami ay managot naman sa kanya. Mga bata pa kami noon ngunit ibinigay sa amin ang kaisipan na kailangan naming maging magaling sa Ingles para makuha namin ang sinasabi ng mga guro sa ibang subject.

Nakarating sa aming guro sa Ingles ang nangyari at malamang nagalit rin siya. Dahil roon, hindi kami nabigyan ng dalawang pagsusulit mula sa kanyang subject at inilagay ang markang "zero" sa kaniyang record. Hindi ko nga lang alam kung totoo na ginawa niya iyon o parang panakot langsa amin iyon ngunit sobrang tumatak sa akin iyon dahil sobrang maingat ako sa aking mga grado sa paaralan dahil nga sa "Catholic School" ako nagaral.

Napaisip ako, may paraan ba para mabago ito? May paraan ba para maialis sa kaisipan ng mga Pilipino ang pagiging asal "Amerikano"? Maraming paraan, isa na itong ginawa ni ni Lumbera na gumawa ng akda para imulat ang mga mambabasa kung ano ba talaga ako tunay na kaisipan na mayroon ang mga Pilipino. Sa konting effort na ginawa niya at ng iba pang manunulat, marahil maraming tao ang makakabasa at maiintidihan ang nais nilang ipahiwatig sa kanilang mga isinulat.